­­­­­

معرفی، تاریخچه و وضعیت موجود رشته:

علوم آزمایشگاهی شاخه ای از علوم پزشکی است که در ارتباط با آنالیز آزمایشگاهی خون، مایعات و انساج بدن انسان به منظور تشخیص بیماری ،پیگیری درمان و حفظ سلامت افراد جامعه می باشد.

این رشته به نام مدیکال تکنولوژی در دانشگاه های جهان آموزش داده می شد. در این رشته به موازات پیشرفت علوم پزشکی و گسترش دامنه روش های تشخیص،تجهیزات آزمایشگاهی نیز بسیار پیشرفت کرده است.

در ایران دوره کارشناسی علوم آزمایشگاهی در سال 1347 در دانشگاههای تهران، تبریز، اصفهان .... ، و با هدف تأمین پرسنل فنّی و جایگزین نمودن تدریجی پرسنل غیرحرفه ای آزمایشگاههای تشخیص طبی سراسرکشور، تأسیس گردید. بَعـدها، این دوره به صورت کاردانی و کارشناسی پیوستـه درآمد و هم اکنون نیـز پذیرش دانشجو در مقاطع کارشناسی پیوسته و ناپیوسته علوم آزمایشگاهی در اغلب دانشگاه های کشـور انجـام می گیرد.

امروزه ادامه تحصیل دانش آموختگان رشته علوم آزمایشگاهی، در رشته های تخصصی آن نظیر بیوشیمی بـالینی،هماتولوژی، میکروبشناسی .... و یا رشته های مرتبط نظیر ژنتیک پزشکی، بیوتکنولوژی، .... در مقاطع کارشناسی ارشد (MSc) امکان پذیر است و فارغ التحصیلان مقطع (MSc) نیز می توانند تا دکتری تخصصی (Ph.D) رشتـه مربوطه، ادامه تحصیل دهند.

گروه آموزشی علوم آزمایشگاهی یکی از گروه‏ های دانشکده علوم پزشکی خمین می باشد که با پذیرش دانشجو از سال  1392 تشکیل شده است . این گروه هم اکنون دارای 8 عضو هیئت علمی و یک کارشناس آزمایشگاه می باشد.  فعالیت این گروه در شرایط فعلی برای ارائه دروس تئوری و عملی در رشته تحصیلی کارشناسی پیوسته علوم آزمایشگاهی و همچنین برخی دروس دانشجویان رشته های هوشبری، پرستاری، بهداشت عمومی، فوریت های پزشکی و اتاق عمل می باشد. محل ارائه کلیه دروس تئوری در دانشکده واقع در مجموعه آموزشی حضرت زینب کبری (س) و محل ارائه کارآموزی در عرصه دانشجویان در آزمایشگاه های مراکز آموزشی درمانی امام خمینی (ره) و آزمایشگاه مرکزی معاونت بهداشتی می باشد.

 

چشم انداز رشته:

با توجه به بستر رو به پیشرفت آزمایشگاه های بالینی و بهداشتی، در ده سال آینده ضمن تاکید بر یادگیری فعال و کسب مهارت های مرتبط جدید همراه با نوآوری و خلاقیت، دانش آموختگان توانمند این رشته در انجام خدمات آزمایشگاهی تمام آزمایشگاه ها از جدیدترین تکنیک های روز برای ارایه خدمات مطلوب استفاده نمایند.

 

رسالت رشته:

رسالت آموزشی:

رسالت برنامه آموزشی کارشناسی علوم آزمایشگاهی تربیت دانش آموختگانی توانمند، مسئولیت پذیر با دانش کافی، مهارت و کار آمدی، ایمان و تعهد، دلسوزی و مهربانی، اخلاق حرفه ای و برقراری ارتباطات موثر حرفه ای جهت عملکرد موثر در طیف وسیعی از خدمات آزمایشگاهی است.

ارتقاءسطح دانش و مهارتهای فردی دانش آموختگان این رشته و شاغلین آزمایشگاههای تشخیص طبّی از طریق برگزاری دوره های آموزش مداوم‏ و‏توسعه گستره علم از طریق برگزاری یا مشارکت در برگزاری کنگره های داخلی و بین المللی   

رسالت پژوهشی  و فناوری:

توسعه و گسترش فرهنگ پژوهش و فناوری در بین دانشجویان به منظور گسترش مرزهای دانش در حوزه آزمایشگاه  و فناوری های مربوط به این حوزه از طریق انجام تحقیقات گسترده و کارآفرینی، تولید محصولات مصرفی  و غیر مصرفی آزمایشگاهی و تاسیس شرکت دانش بنیان  با هدف ارتقاء خدمات آزمایشگاهی و جلوگیری از خروج ارز از کشور.

 

ارزش ها و باورها:

تربیت نیروی انسانی کارشناس در رشته علوم آزمایشگاهی براساس وظایف حرفه ای تعریف شده و معین در جامعه است. بطوریکه رشد شخصیتی و افزایش قدرت تفکر و شایستگی شغلی و ایجاد مهارت های یادگیری مداوم را در دانش آموختگان برای ارائه خدمات آزمایشگاهی مطلوب دربرداشته باشد و به اخلاق حرفه ای در برقراری ارتباطات اجتماعی بین کارمند، پزشک و بیمار آشنایی کامل داشته و به اجرای تمامی الزامات اخلاقی مقید باشد. در این برنامه تعلیمات عمومی و اختصاصی لازم به دانشجویان داده شده تا علاوه بر رعایت امانت داری در حفظ نمونه و نیز رازداری در ارائه نتایج، از عهده انجام آزمایشها در کمال صحت و دقت، در آزمایشگاه های بهداشتی  و بالینی بر آیند.

 

نقاط ضعف و نقاط قوت رشته:

نقاط ضعف:

  • کمبود امکانات و تجهیزات آموزشی و پژوهشی آزمایشگاهی
  • کمبود نیروی کارشناسی تخصصی به عنوان کارشناس ثابت گروه
  • فضای کم گروه و اتاق های کوچک
  • نداشتن عضو هیات علمی در مرتبه های علمی دانشیار و استاد تمام

 

نقاط قوت:

  • وجود متخصصین متنوع در گروه شامل رشته های هماتولوژی، بیوشیمی، ایمونولوژی، باکتری شناسی، انگل شناسی و ژنتیک
  • تعداد مناسب اعضای هیات علمی در گروه شامل 5 استادیار و 3 مربی
  • برخورداری از اعضاء هیات علمی متعهد، مجرب و متخصص در گروه آموزشی
  • وجود زبان مشترک و همفکری در اعضاء گروه در خصوص برنامه های گروه
  • وجود تعهد و مسئولیت پذیری در اعضاء گروه
  • وجود نگرش مثبت به پیشرفت و تغییر در اعضاء هیات علمی جوان گروه
  • جذب دانشجویان علاقمند به پژوهش و هدایت پژوهش های دانشجویی
  • درصد قابل قبول دانش آموختگان پذیرفته شده در مقاطع تحصیلات تکمیلی
  • مشارکت اساتید گروه در اجرای هرچه بهتر برنامه های کارآموزی رشته علوم آزمایشگاهی
  • امکان درآمدزایی حوزه معاونت آموزشی از طریق پذیرش دانشجو شهریه ای در این گروه
  • وجود اساتید نخبه و مخترع در گروه
  • وجود اساتیدی با h-index بالا و بستر مناسب پژوهشی در گروه
  •  

فرصت ها و تهدیدهای رشته:

فرصت ها:

  • نیاز چشمگیر مراکز درمانی اعم از خصوصی و دولتی به دانش آموختگان رشته علوم آزمایشگاهی
  • سطح مناسب پذیرفته شدگان این رشته جهت ارتقای فعالیتهای آموزشی و شرکت در پژوهش
  • مشارکت اساتید گروه در ثبت شرکت های دانش بنیان  
  • در دست داشتن مسئولیت های کلیدی معاونت آموزشی دانشکده توسط اساتید این گروه

 

تهدیدها:

  • عدم حمایت از دانشجویان و اساتید رشته که منجر به مهاجرت به خارج از کشور یا انتقال به سایر دانشگاههای داخلی خواهد شد.
  • جذب اندک دانشجویان کارشناسی علوم آزمایشگاهی
  • انگیزه ضعیف در برخی از دانشجویان ناشی از عدم امکان ادامه تحصیل
  • متولی و مسئولی‌ در آموزش پزشکی کشور پاسخگوی مطالبات این بخش نیست.
  • عدم تخصیص نظام پزشکی به دانش آموختگان این رشته
  •  
     

 

استراتژی های رشته:

برنامه آموزشی مقطع کارشناسی پیوسته علوم آزمایشگاهی طوری تدوین شده است که دارای استراتژی های زیر باشد:

  1. خدمات آزمایشگاهی بالینی مورد نیاز جامعه را برآورده سازد.
  2. خدمات آزمایشگاهی مورد نیاز مراکز بهداشتی کشور که برای پیشگیری و حفظ سلامت لازم است تامین نماید.
  3. از اصول وفنون جدید روش تدریس و یادگیری در حیطه نظری – عملی و کارآموزی در عرصه استفاده گردد.
  4. فارغ التحصیلان بتوانند در حیطه های مختلف آموزشی تحقیقاتی خدماتی و تولیدی خدمات آزمایشگاهی مورد نیاز جامعه را پوشش دهند.
  5. نظر به تغییر سریع و مداوم روشهای آزمایشگاهی فارغ التحصیلان این رشته از توانائی تطبیق خود با تکنولوژی جدید بر خوردار باشند.

 

اهداف کلی رشته:

G1: ارتقاء کیفی آموزش تئوری، عملی و کار آموزی رشته علوم آزمایشگاهی

G2: ارتقاء کمی و کیفی فعالیتهای پژوهشی در گروه

G3: ارتقا عملکردهای اجرایی، هماهنگی و نظارتی گروه

 

اهداف اختصاصی رشته:

G1- ارتقاء کیفی آموزش تئوری، عملی و کار آموزی رشته علوم آزمایشگاهی

 

G1O1: نیازسنجی آموزشی اعضاء هیأت علمی و همطراز هیأت علمی گروه  در رابطه با استراتژیهای آموزش تئوری، عملی و بالینی توسط مدیر گروه، سالانه تا پایان خرداد ماه هر سال

G1O2: ارتقاء سطح عملکرد آموزش تئوری و بالینی اساتید گروه  از طریق ارزیابی مستمر توسط مدیر گروه

با استفاده از فرمهای ارزشیابی نظری و بالینی آماده شده

G1O3: تعیین نیازها و کمبودهای آموزش بالینی دانشجویان در عرصه های بالینی و اطلاع رسانی به مسئولین مربوطه ، سالانه در تابستان هر سال توسط مدیر گروه

G1O4: تشکیل جلسات مستمر شورای گروه با مسئولین بیمارستانهای آموزشی در جهت برنامه ریزی و رفع کمبودهای آموزشی دانشجویان در طول سال

G1O5: طراحی اقدامات لازم در جهت رفع نیازهای آموزشی شناسائی شده و اجرای آن توسط گروه وبیمارستانهای آموزشی در طول سال

G1O6:  پیگیری مطالبات اساتید و دانشجویان در بخش های بالینی

G1O7: تشکیل جلسه مشترک اعضای گروه و دانشجویان ورودی جدید ابتدای هر سال جهت آشنایی با اعضای گروه و توجیه برنامه های گروه و انتظارات از دانشجویان

G1O8: تشکیل جلسه مشترک اعضای گروه با نمایندگان دانشجویان حداقل دو بار در سال

G1O9: تشکیل جلسات مشترک با گروههای دیگرحسب نیاز جهت بهبود کیفیت آموزش و پژوهشهای بالینی در بخشهای فوق سالیانه دو بار

G1O10: به کار گیری مداوم Logbook جهت هدایت و ارزشیابی کلیه کارآموزی ها

G1O11: همکاری در برنامه ریزی و اجرای کارگاههای بازآموزی و آموزش مداوم با همکاری EDC در جهت توانمند سازی پرسنل شاغل در بخشهای بالینی

G1O12: اجرا و پایش نتایج حاصل از اقدامات فوق در ارتقاء سطح آموزش تئوری و بالینی دانشجویان توسط گروه در تابستان هر سال تا انتهای برنامه

G1O13: ارتقاء مرتبه اعضاء هیأت علمی گروه در زمستان هر سال تا انتهای برنامه

 

 

G2: ارتقاء کمی و کیفی فعالیتهای پژوهشی در گروه

 

G2O1: تعیین نیازهای ریز پژوهشی گروه و اولویتبندی آنها با در نظر گرفتن اولویتهای پژوهشی دانشکده و نیاز های جامعه جهت انتخاب موضوعات پژوهش تا پایان شهریور ماه هر سال

G2O2: تدوین پروپوزال و کسب موافقت گروه برای حداقل دو طرح تحقیقاتی غیر پایان نامه جهت طرح در شورای پژوهشی دانشکده سالانه تا پایان برنامه

G2O3: ارائه حداقل یک مقاله‏(نفر اول یا نفر مسئول) و یا مشارکت در ارائه حداقل دو مقاله در سال ( نفرات بعدی) برای چاپ در مجلات معتبر داخلی یا خارجی توسط هر یک از اعضای هیئت علمی گروه

G2O4: تشکیل جلسات ژورنال کلاب به تعداد حد اقل دو جلسه سالانه

G2O5: ارائه حداقل یک مقاله یا مشارکت در ارائه حداقل دو مقاله در طول سال توسط هر کدام از اعضای گروه جهت ارایه در همایشهای یک سال درمیان کنگره بین المللی و داخلی

G2O6: تألیف یا ترجمه حداقل یک کتاب هر دو سال یکبار بر حسب نیاز توسط اعضای گروه 

 

G3- ارتقا عملکردهای اجرایی، هماهنگی، پیگیری و نظارتی گروه

 

G3O1: اخذ مجوز تأسیس رشته کارشناسی ارشد رشته میکروب شناسی و بیوشیمی مصوب تا پایان برنامه

G3O2: بررسی و بازنگری مستندات مربوط به فعالیتهای آموزشی ، پژوهشی ، طرح درس ها، logbook و بسته های آموزشی توسط اعضای گروه سالانه تا پایان شهریور هر سال

G3O3: ایجاد ارتباط با دانشگاههای داخل یا خارج کشور جهت آشنایی با برنامه های آموزشی دانشگاههای مختلف و ارائه نتایج آن به اعضای گروه حداقل یکبار در طول برنامه توسط مدیر گروه

G3O4: معرفی اعضاء گروه برای شرکت در دوره‏های آموزشی در طول برنامه بر حسب نیاز گروه و درخواست اعضای گروه

G3O5: تجهیز کامل آزمایشگاه گروه تا پایان برنامه

G3O6: اقدام برای جذب کارشناس ثابت برای گروه تا پایان برنامه

 

توانمندی­ها و صلاحیت­های مورد انتظار از دانش­آموختگان رشته:

الف: توانمندی های عمومی

  • مهارت های ارتباطی – تعامل
  • آموزش به بیمار و جامعه
  • همکاری در پژوهش و نگارش مقالات علمی و کتاب های تالیفی و ترجمه ای
  • تفکرنقادانه و مهارت های حل مسئله
  • مهارت های مدیریتی منطبق بر برنامه آموزشی
  • حرفه ای گرایی (professitionalism)

 

ب: وظایف حرفه ای و توانمندی های اختصاصی

  • توانایی انجام آزمایشات تشخیص طبی منطبق با دستورالعمل های استاندارد آزمایشگاهی مدون و گزارش نتایج
  • دقت و مراقبت از تجهیزات، کیت ها و مواد مصرفی آزمایشگاه
  • اجرای دقیق برنامه تضمین کیفیت و مشارکت فعال در امر مستندسازی در آزمایشگاه
  • مشارکت در آموزش تکنیک های عملی آزمایشگاهی به کارآموزان
  • مشارکت در دوره های توانمند سازی کارشناسان آزمایشگاه
  • همکاری در پژوهش های علمی مصوب و همکاری با بخش تولید کیت های تشخیصی و سایر مواد آزمایشگاهی
  • مشارکت در امور مدیریتی محوله از سوی مسئولین ذیصلاح
  • آماده سازی آزمایشگاه در مقابل حوادث غیرمترقبه و بحران ها

ج: مهارت های عملی

  حداقل های مورد نیاز در بخش های مختلف آزمایشگاه (نمونه گیری، هماتولوژی، ایمونولوژی و سرولوژی، آنالیز ادرار و مایعات بدن، بیوشیمی، انگل شناسی، قارچ شناسی، باکتری شناسی، بانک خون و بخش مولکولی ) را فرا گرفته باشد.

 

نقش دانش آموختگان:

دانش آموختگان دوره کارشناسی رشته علوم آزمایشگاهی علاوه بر رشد شخصیتی و تفکر علمی که طی دوره آموزش کسب نموده اند قادر خواهند بود آزمایشات بالینی، تحقیقات و خدمات وابسته را در مراکز زیر به عنوان کارشناس انجام دهند.

1-آزمایشگاه های بالینی بیمارستان های دولتی و خصوصی

2-آزمایشگاه های مراکز بهداشتی

3-آزمکایشگها های تشخیص طبی خصوصی

4-انستیتو ها و مراکز تحقیقاتی و آموزشی

5-کارخانجات تولید وسایل و مواد آزمایشگاهی

6-شرکت های تولید فرآورده های بیولوژیک و آزمایشگاهی

7-آزمایشگاه های پزشکی قانونی

8-آزمایشگاه های سازمان انتقال خون